Đái tháo đường và mối liên hệ với insulin
Đái tháo đường và mối liên hệ với insulin

Đái tháo đường và mối liên hệ với insulin

Insulin có ý nghĩa quan trọng trong việc kiểm soát và điều trị bệnh tiểu đường. Với mỗi bữa ăn, các tế bào beta giải phóng insulin để giúp cơ thể sử dụng hoặc lưu trữ lượng đường trong máu từ thực phẩm.

Phần I: Các mối liên quan

1. Insulin là gì ? Tiêm insulin là gì

Là một loại hormon từ các tế bào beta ở tuyến tuỵ tiết ra. Có vai trò chuyển hoá các chất carbohydrate, mỡ thành năng lượng cho các hoạt động trong cơ thể. Nếu không có đủ insulin, glucose sẽ bị tích tụ trong máu thay vì đi tạo năng lượng cho cơ thể. Đây là hormon duy nhất có hiệu quả giảm lượng đường huyết đặc biệt có ích cho người tiểu đường.

Tiêm insulin là liệu pháp bổ sung insulin từ bên ngoài khi insulin không được sử dụng hợp lý hoặc sản xuất liều lượng không đủ cần thiết.

dai-thao-duong-loai-2-can-tiem-insulin

Người bệnh tiểu đường cần bổ sung insulin từ bên ngoài

2. Mối liên hệ giữa đái tháo đường và insulin

Bệnh đái tháo đường tên gọi khác là bệnh tiểu đường, tên tiếng anh: Diabetes mellitus. Là căn bệnh mãn tính thuộc nhóm bệnh rối loạn chuyển hoá carbohydrate, mỡ và protein khi hormon insulin của tuỵ bị giảm hoặc thiếu tác động trong cơ thể.

Bệnh tiểu đường loại 1 xảy ra khi tuyến tuỵ sản xuất rất ít hoặc không sản sinh ra insulin. Nhưng nếu cơ thể vẫn sản xuất insulin nhưng xuất hiện tình trạng kháng insulin, đây là cơ chế gây tiểu đường loại 2. Bệnh luôn gắn với xu hướng phát triển tới các bệnh lý về hệ thần kinh, võng mạc, răng nướu, tim mạch và các bệnh nhiễm trùng

2.1. Đái tháo đường loại 1 với insulin

Đây là tiểu đường phụ thuộc insulin. Bệnh nhân mắc bệnh đái tháo đường loại 1, tế bào beta của tụy bị phá hủy dẫn đến thiếu insulin hoàn toàn. Do vậy bệnh nhân đái tháo đường loại 1 cần phải được điều trị bằng cách bổ sung insulin từ bên ngoài vào cơ thể. Nếu không điều trị sẽ bị nhiễm toan ceton.

Bệnh nhân tiểu đường loại 1 xảy ra ở mọi lứa tiểu nhưng chủ yếu là ở trẻ em và người trẻ dưới 40. Các biểu hiện lâm sàng có thể là sút cân nhanh chóng, đi tiểu nhiều, khát nước

2.2. Đái tháo đường loại 2 với insulin

Đây là tiểu đường không phụ thuộc insulin. Ở loại này cơ thể bệnh nhân vẫn sản xuất được insulin nhưng lại có hiện tượng kháng insulin ở tế bào đích. Ở đoạn bắt đầu của bệnh, cơ thể phản ứng bằng cách tăng sản sinh insulin, khi bệnh phát triển hơn, các tế bào beta của tụy bị suy giảm dần dẫn tới bệnh nhân đái tháo đường loại 2 phải điều trị phối hợp thuốc, thậm chí có thể bao gồm cả điều trị bằng insulin.

Đái tháo đường loại 2 chiếm 90 - 95%, bệnh nhân thường có các triệu chứng như thừa cân, căng thẳng.

2.3. Đái tháo đường thai kì với insulin

Xảy ra trong quá trình mang thai từ tuần thai 24 - 28 tuần. Cần được phát hiện sớm để tránh ảnh hưởng đến mẹ và bé.

tiem-insulin-dieu-tri-dai-thao-duong

Giám sát đường huyết để điều trị một cách hợp lý

Phần II: Các cách điều trị đái tháo đường bằng insulin

Chỉ định tiêm insulin

  • Bắt buộc với đái tháo đường loại 1 và đái tháo đường thai kỳ
  • Đái tháo đường loại 2 khi sụt cân không kiểm soát được
  • Đái tháo đường loại 2 khi có thai

Mục tiêu điều trị bệnh đái tháo đường bằng insulin

  • Tái cung cấp lượng insulin phù hợp
  • Duy trì nồng độ insulin khi không nạp năng lượng
  • Nồng độ insulin đạt mức sau khi ăn
  • Kiểm soát lượng đường trong máu

Hiện nay liệu pháp insulin gần như là lựa chọn duy nhất, phổ biến nhất để duy trì lượng đường huyết ở mức an toàn và kiểm soát tình trạng bệnh. Nhưng đây không phải phương pháp cuối cùng để điều trị tiểu đường. Một số dạng insulin như dạng xịt nhưng dạng được ưa dùng nhất là dạng bút tiêm.

Insulin không thể được dùng dưới dạng thuốc viên vì nó sẽ bị phá vỡ trong quá trình tiêu hóa giống như protein trong thức ăn. Nó phải được tiêm vào mỡ dưới da để nó đi vào máu của bạn. Trong một số trường hợp hiếm hoi, insulin có thể dẫn đến phản ứng dị ứng tại chỗ tiêm.

1. Liệu pháp insulin nền

Insulin có tác dụng kéo dài được gọi là insulin nền giúp kiểm soát số lượng đường huyết của bệnh nhân lên tới 26 giờ. Hiện có 2 loại liệu pháp insulin kéo dài trên thị trường là insulin glargine (Lantus) có hiệu quả kéo dài tới hơn 24 giờ và insulin detemir (Levemir) có tác dụng kéo dài 18 - 23 giờ.

Các loại insulin đang được ứng dụng hiện nay là:

  • Insulin tác dụng nhanh: Bắt đầu có hiệu quả sau 15 phút sau khi tiêm vào cơ thể, đạt mức trong khoảng 30 - 90 phút và tác dụng kéo dài 3 - 5 giờ. Tiêm trước khi ăn
  • Insulin tác dụng ngắn (loại thông thường): Mất khoảng 30 - 60 phút để hoạt động tác dụng có thể kéo dài 6 - 8 giờ. Tiêm trước khi ăn
  • Insulin tác dụng trung bình: Có hiệu lực sau 1 - 3 giờ, đạt mức đỉnh sau khoảng 8 giờ và tác dụng có thể kéo dài 12 - 16 giờ
  • Insulin tác dụng kéo dài: Cần khoảng 4 giờ để thuốc ngấm vào máu, không có giai đoạn đỉnh điểm nên giúp ổn định lượng đường huyết trong suốt cả ngày. Cơ chế này giống như tác dụng của insulin được sản sinh bởi tuyến tụy để kiểm soát lượng đường huyết giữa các bữa ăn.

2. Liệu pháp insulin tích cực (IIT)

Hay còn gọi liệu pháp insulin tăng cường, được chỉ định sau khi sử dụng liệu pháp insulin nền nhưng đường huyết sau một hoặc nhiều bữa không kiểm soát được

  • Phác đồ 1 mũi insulin: Kết hợp thuốc viên điều trị đái tháo đường với 1 mũi insulin tác dụng trung gian hoặc hỗn hợp vào trước khi ăn tối; hoặc 1 mũi insulin tác dụng trung gian hoặc Glargine vào buổi tối trước khi đi ngủ. Liều sử dụng: 0,1 - 0,2 UI/kg
  • Phác đồ 2 mũi insulin: Thường áp dụng 2 mũi insulin tác dụng trung gian hoặc insulin hỗn hợp, tiêm trước khi ăn sáng và ăn tối. Chia đều 2 mũi trước khi ăn sáng và 1 mũi trước ăn bữa tối
  • Phác đồ nhiều mũi insulin: Khi các phác đồ điều trị trên không khả quan, chế độ ăn uống dinh dưỡng và sinh hoạt của bệnh nhân không khoa học hoặc khi cần kiểm soát chặt chẽ đường huyết (do có thai hoặc có các biến chứng nặng) thì cần chuyển sang phác đồ điều trị khác với nhiều mũi insulin. Nếu áp dụng phác đồ tiêm 3 lần trong cùng ngày thì nên tiêm 2 mũi insulin nhanh và 1 mũi bán chậm hoặc 2 mũi insulin bán chậm hay insulin nền. Nếu áp dụng phác đồ tiêm 4 lần trong ngày thì nên áp dụng 3 mũi insulin có tác dụng nhanh trước 3 bữa ăn và 1 mũi nền loại NPH hoặc Glargine trước khi đi ngủ (từ 21 - 22 giờ).

3. Quá trình tiêm insulin

3.1. Các vị trí tiêm insulin

Vị trí tiêm sẽ làm cho insulin vào máu với tốc độ khác nhau, tiêm vùng bụng insulin sẽ ngấm vào máu nhanh và có tác dụng nhất.

  • Vùng trên ngoài cánh tay
  • Vùng bụng (trước dạ dày)
  • Vùng mông
  • Vùng trên ngoài đùi

Tuyệt đối không tiêm trong bán kính 5cm tâm rốn

cac-vung-tiem-insulinCác vùng tiêm insulin

3.2. Liều lượng tiêm insulin

Lượng insulin đủ cần tiêm mỗi ngày phụ thuộc vào các yếu tố như chế độ ăn uống, mức độ vận động thể chất và mức độ nghiêm trọng của bệnh tiểu đường. Một vài bệnh nhân chỉ cần tiêm insulin 1 lần một ngày trong khi những người khác lại cần đến tận 3,4 lần. Các bác sĩ và chuyên gia cũng có thể phối hợp sử dụng insulin tác dụng nhanh và insulin tác dụng kéo dài nếu được chỉ định.

Insulin có ý nghĩa quan trọng trong việc kiểm soát và điều trị bệnh tiểu đường. Tuy nhiên đừng quá phụ thuộc hãy chủ động điều trị bệnh tiểu đường là thực hiện chế độ ăn uống dinh dưỡng và vận động phù hợp để kiểm soát bệnh đái tháo đường. Liên lạc với các chuyên gia tại Medici để được tư vấn kiến thức về tình trạng của bạn.

Nhận tư vấn miễn phí và đặt hàng chính hãng tại Link

Hotline: 0934571222